Tham luận về giáo dục biển đảo

Thứ bảy - 09/04/2016 09:03
VỀ GD NỘI DUNG BIÊN GIỚI, BIỂN VÀ  HẢI ĐẢO                       
 TRONG DẠY HỌC ĐỊA LÝ Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG
 
           Một nguồn nhân lực mới, một cộng đồng ven biển mới về chất không chỉ tạo nên sự phát triển kinh tế - xã hội, văn hóa, giáo dục,... Một sức mạnh tổng hợp nhờ đó tạo nên một nền tảng vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc với một nền an ninh tổng hợp. An ninh tổng hợp là cách nhìn nhận mới, an ninh quốc phòng chỉ là một khía cạnh của an ninh tổng hợp trong công cuộc bảo vệ nền độc lập dân tộc.
           Trong lịch sử Việt Nam thì xây dựng Tổ quốc luôn gắn liền với bảo vệ Tổ quốc. Lá chắn “biển cả” luôn là mối lo âu của nhân dân Việt Nam - quân thù luôn tấn công ta từ biển cả, nhất là từ giữa Thế kỷ XIX đến nay.
           Giờ đây các nước đều có chiến lược biển và thế giới đang diễn ra quá trình toàn cầu hóa thì vấn đề “cửa ngõ biển cả” càng phải sao cho thông thoáng để tiếp nhận những “luồng gió trong lành” của bốn phương thổi tới mở mang đất nước. Vì ven biển là mảnh đất hội nhập kinh tế quốc tế tốt nhất: Nơi đây có hệ thống cảng biển Việt Nam gắn với hệ thống cảng biển quốc tế, có đường hàng hải Việt Nam gắn với hàng hải quốc tế, có du lịch biển, khơi thông cho mối quan hệ quốc tế,... Đồng thời ven biển cũng là nơi tiếp nhận nhanh nhất khoa học - kỹ thuật, kinh tế biển hôm nay và kinh tế đại dương trong tương lai.
           Song muốn thực thi chiến lược biển nói chung và kinh tế biển nói riêng lại đòi hỏi vốn lớn, khoa học - kỹ thuật hiện đại, năng lực kinh doanh, sản xuất, trình độ quản lý đạt trình độ đương đại. Đó là những đòi hỏi bắt buộc để phát triển kinh tế biển nói riêng và chiến lược biển nói chung. Do đó bắt buộc chúng ta phải tiến hành hội nhập kinh tế quốc tế. Vì thế giới hôm nay đang có đủ những điều mà chúng ta cần. Đồng thời các nước trong thế giới đương đại cũng đang phụ thuộc lẫn nhau, không phải chỉ nước nghèo phụ thuộc nước giàu mà nước giàu muốn phát triển cũng không thể phát triển đơn độc mà cũng buộc phải gắn bó với các nước đang phát triển để cùng nhau tồn tại và phát triển. Xu thế toàn cầu hóa là xu thế khách quan và xuất hiện nhiều mâu thuẫn mới. Chính vì thế, nó đã tạo nên một sự đan xen và phụ thuộc lẫn nhau về nhiều lĩnh vực - phụ thuộc tổng thể, không chỉ về kinh tế, khoa học - kỹ thuật mà còn về chính trị - xã hội, văn hóa, an ninh.
          Như vậy, biết tận dụng những mặt thuận của toàn cầu hóa và khắc phục những mặt nghịch của nó thì chính là Việt Nam đã tạo ra được một nền an ninh tổng hợp.
          Hơn thế, nếu vùng ven biển - nơi cư trú của những con người mới và một cộng đồng mới về chất như trên đã trình bày thì chính nơi đây sẽ tạo nên một sức mạnh tổng hợp Việt Nam, kết hợp sức mạnh dân tộc và sức mạnh thời đại của Thế kỷ XXI.
 
 Do vậy, cần đẩy mạnh công tác giáo dục, tuyên truyền về tài nguyên, môi trường biển, hải đảo, giáo dục chủ quyền biển, đảo nước ta đến tận học sinh, sinh viên, giáo viên, giảng viên; đồng thời, lồng ghép các nội dung giáo dục tuyên truyền vào chương trình giáo dục các cấp học, các trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục dân.
 Cùng với đó, để nâng cao nhận thức về vị trí, tầm quan trọng của biển, hải đảo trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc cũng như tôn vinh những giá trị của đại dương đối với sự sống của nhân loại và tính cấp thiết của việc bảo vệ đại dương cho cán bộ, giáo viên, học sinh và sinh viên.
 Với ý nghĩa đó, chúng tôi xin có vài ý kiến tham luận xoay quanh việc giáo dục nội dung biên giới, biển và hải đảo trong dạy học Địa lý ở trường phổ thông như sau:
1/ Đánh giá thực trạng việc giảng dạy nội dung biên giới, biển và hải đảo trong môn Địa lý ở trường phổ thông:
- Về nội dung, chương trình sách giáo khoa:
  Chương trình giáo dục phổ thông, nội dung kiến thức trong các môn Địa Lý, Lịch Sử và Giáo dục Quốc phòng - An ninh có đề cập đến vấn đề biển, đảo nhưng chưa nhiều; chưa đảm bảo để thực hiện được Quyết định số 373/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc “ Phê duyệt đề án đẩy mạnh công tác tuyên truyền về quản lý, bảo vệ và phát triển bền vững biển và hải đảo Việt Nam”; và Quyết định số 1461/QĐ-BGDĐT v/v giao nhiệm vụ “ Xây dựng và thực hiện đề án tăng cường công tác giáo dục về tài nguyên và môi trường biển, hải đảo vào chương trình giáo dục các cấp học và các trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2010-2015”.
- Về phương pháp, hình thức tổ chức dạy học:
  Việc giáo dục nội dung biên giới, biển và hải đảo trong dạy học Địa lý ở trường phổ thông hiện nay chủ yếu được lồng ghép theo phương pháp tích hợp vào nội dung từng bài học có liên quan đến chủ đề về biển và hải đảo. Hình thức tổ chức dạy học có thể vận dụng nhiều loại hình tuỳ theo điều kiện cho phép, như: tích hợp vào bài học chính khoá trên lớp hoặc tổ chức ngoại khoá cho từng khối lớp học sinh hoặc ngoại khoá cho học sinh toàn trường. Với hình thức ngoại khoá, thường tạo hứng thú cho học sinh. Tuy nhiên, hình thức tổ chức ngoại khoá cần phải có quỹ thời gian để triển khai thực hiện, nhưng trong cấu trúc chương trình hiện nay chưa có trong phân phối chương trình.
2/ Về công tác đào tạo, bồi dưỡng giáo viên giảng dạy về giáo dục nội dung biên giới, biển và hải đảo trong môn Địa lý ở trường phổ thông hiện nay:
           Những năm vừa qua, Bộ GD&ĐT cũng như Sở GD&ĐT đã có tổ chức một số lớp tập huấn về nội dung biển đảo cho các GV cốt cán của bộ môn Địa lý. Tuy nhiên, thời lượng và nội dung tập huấn còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu giảng dạy về giáo dục nội dung biên giới, biển và hải đảo trong môn Địa lý ở trường phổ thông hiện nay. Do vậy, thiết nghĩ Bộ GD&ĐT cũng như Sở GD&ĐT nên tổ chức các lớp tập huấn cho GV cốt cán về nội dung biển đảo thường xuyên hơn (có thể ít nhất một năm một lần) để GV có thể kịp thời nắm bắt thời sự, các thông tin mới, các tư liệu mới về biển đảo nhằm phục vụ cho việc giảng dạy và giáo dục nội dung biên giới, biển và hải đảo cho học sinh trong các nhà trường phổ thông.
3/ Đề xuất những giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục nội dung biên giới,biển và hải đảotrong môn Địa lý ở trường phổ thông hiện nay:
Trong quá trình giảng dạy, để nâng cao chất lượng giảng dạy về nội dung giáo dục biên giới, biển và hải đảo trong môn Địa lý ở trường phổ thông, ngoài những nội dung chính của các bài học có liên quan đến biển đảo, chúng ta cần cung cấp thêm cho học sinh một số nội dung kiến thức về biển đảo như sau:
  -  Một số kiến thức về biển, đảo Việt Nam; đặc biệt là hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.
- Một số kiến thức về biển, đảo Việt Nam theo pháp luật quốc tế.
          - Một số kiến thức về lịch sử xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam trên quần đảo Hoàng Sa.
            - Một số vụ “gây hấn” của Trung Quốc đối với Việt Nam trên biển Đông trong thời gian gần đây.
            - Một số bản đồ chứng minh hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa không thuộc chủ quyền của Trung Quốc.
            - Ý kiến của một số học giả Trung Quốc nói về đường lưỡi bò (đường chữ U hay đường đứt khúc chín đoạn) của Trung Quốc.
            - Ý kiến của một số học giả Trung Quốc nói về việc thành lập cái gọi là “thành phố Tam Sa”  của Trung Quốc.
            - Luật Biển Việt Nam (có hiệu lực kể từ ngày 01/01/2013).
            - Công ước quốc tế về Luật biển năm 1982 và tuyên bố ứng xử của các bên ở Biển Đông (DOC) ký ngày 04/11/2002 giữa ASEAN và Trung Quốc tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ VIII Phnom penh (Campuchia).
        - Tăng cường các hoạt động tuyên truyền thích hợp như mít tinh, hội thảo, hội nghị, các cuộc thi, triển lãm… về chủ đề Tuần lễ Biển và Hải đảo Việt nam và Ngày Đại dương thế giới 8 tháng 6 theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ IV Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá X đề ra trong Chiến lược Biển Việt Nam đến năm 2020.
4/ Đề xuất nội dung giáo dục biển đảo trong xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa, tài liệu học tập môn Địa lý ở trường phổ thông theo hướng phát huy năng lực của người học đáp ứng việc đổi mới chương trình giáo dục phổ thông sau năm 2015:
        - Nội dung cốt lõi của các môn học nên được tổ chức theo các mạch chính: Đại cương, thế giới, khu vực, Việt Nam và địa phương.
        - Riêng phần khu vực, Việt Nam và địa phương nên đưa nội dung và thời lượng giáo dục về biển đảo nhiều hơn so với nội dung chương trình hiện nay.
       - Ngoài tiết thực hành về Địa lý địa phương như hiện nay, nên đưa tiết ngoại khoá về nội dung biển đảo vào chương trình.
        - Trong cấu trúc chương trình môn khoa học xã hội và nhân văn nên đưa nội dung giáo dục về biển đảo thành một chủ đề độc lập với thời lượng đáng kể để Giáo viên có điều kiện nghiên cứu, giảng dạy sâu hơn, kỹ hơn và cung cấp nhiều thông tin cũng như các tư liệu cần thiết về chủ quyền biển đảo của Việt nam cho học sinh.
 
        Trên đây là một số ý kiến nhỏ tham luận về giáo dục nội dung biên giới, biển và hải đảo trong dạy học Địa lý ở trường phổ thông của giáo viên tổ Địa lý, trường THPT Hồng Đức, TP. BMT  xin được chia sẻ cùng các bạn đồng nghiệp. Xin chân thành cảm ơn!
                                                         Buôn Ma Thuột, ngày 27 tháng 8 năm 2014

Tác giả bài viết: Trần Kim Thịnh

Nguồn tin: TTCM Địa lí

Tổng số điểm của bài viết là: 5 trong 1 đánh giá

Xếp hạng: 5 - 1 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết
Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây